Czym jest azymut?
Azymut to kąt między kierunkiem północnym a kierunkiem, w którym idziesz, mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara — od 0° do 360°. Północ to 0°, wschód 90°, południe 180°, a zachód 270°. Na róży kierunków używamy polskich skrótów: Pn (północ), Wsch (wschód), Pd (południe), Zach (zachód) oraz kierunków pośrednich, np. Pn-Wsch (północny wschód, 45°).
Azymut wsteczny
Azymut wsteczny prowadzi z powrotem po tej samej linii. Jeśli azymut jest mniejszy niż 180°, dodaj 180°; jeśli jest równy lub większy — odejmij 180°. Przykład: idziesz do paśnika na azymut 60°, więc do obozu wracasz na azymut 240°.
Skala mapy
Skala mówi, ile razy teren jest pomniejszony na mapie. W skali 1:25 000 jeden centymetr na mapie to 25 000 cm, czyli 250 m w terenie. Najprościej: skreśl dwa ostatnie zera mianownika i dopisz „m” — tyle metrów przypada na 1 cm. Odległość na mapie mierz linijką, nitką (dla krętych ścieżek) albo krawędzią kompasu z podziałką.
Marsz na azymut krok po kroku
- Ustaw na kompasie azymut odcinka (np. 120°) i obróć się tak, by igła pokrywała się ze strzałką północy na tarczy.
- Wybierz w tym kierunku punkt orientacyjny — drzewo, słup, kamień — i dojdź do niego, licząc pary kroków.
- Powtarzaj, aż przejdziesz zadaną odległość. Przy przeszkodzie obejdź ją pod kątem prostym, licząc kroki w bok i z powrotem.
- Na końcu odcinka ustaw kolejny azymut. Po ostatnim odcinku policz (albo odczytaj z rysunku), jak wrócić prosto do startu.
Przykład: 100 m na azymut 0°, potem 100 m na azymut 90°. Meta leży ok. 141 m od startu na azymut 45°, więc powrót to 225° i ok. 141 m.
Pomysły na zbiórkę i grę terenową
- Gwiazda azymutów: z jednego punktu startowego zastępy idą na różne azymuty i szukają ukrytych kopert z zadaniami — kto pomyli kierunek, nie znajdzie koperty.
- Trójkąt: trzy odcinki ułożone tak, by wrócić do startu (np. 0°, 120°, 240° po 50 m). Dobre na pierwsze ćwiczenie — od razu widać błąd.
- Wylosuj trasę w ćwiczeniu powyżej, wydrukuj odcinki i rozdaj zastępom razem z kompasem.
Często zadawane pytania
Jak obliczyć azymut wsteczny?
Do azymutu mniejszego niż 180° dodaj 180°, od azymutu równego lub większego od 180° odejmij 180°. Na przykład dla 45° azymut wsteczny to 225°, a dla 300° — 120°.
Ile metrów to 1 cm na mapie 1:50 000?
500 metrów. W skali 1:25 000 jest to 250 m, a w skali 1:10 000 — 100 m.